مجتمع پتروشیمی رازی بزرگترین تولیدکننده آمونیاک ، کود شیمیایی ، اوره ، اسید سولفوریک ، گوگرد ، همچنین تنها تولیدکننده کودهای اوره و دی آمونیم فسفات (کود مخلوط فسفات و سولفات آمونیم) در کشور است که زمینی به مساحت 100 هکتار در منطقه بندرامام خمینی (ره) واقع در شمال شرقی خورموسی در 66 کیلومتری در مدخل ورودی خلیج نیلگون همیشه فارس قرار دارد.
این مجموعه در طول جنگ تحمیلی صدمات فراوانی دید به طوری که پس از جنگ بازسازی های اولیه توان تولید آن را به دو میلیون و چهارصد تن در سال رساند. در حال حاضر این مجتمع طرحهایی برای توسعه و افزایش تولید در دست اجرا دارد که انتظار می رود با پایان یافتن آنها ، میزان تولیدات این مجموعه پیشکسوت در تولید محصولات پتروشیمی به سه میلیون و هفتصد هزار تن در سال برسد.
مهندس احمدی دشتی مدیرعامل شرکت سهامی پتروشیمی رازی از مدیران پیشکسوت در صنعت نفت کشور متولید 1334 آبادان است. وی در سال 1353 در رشته مهندسی مکانیک در دانشکده نفت آبادان مشغول به تحصیل شد. در سال 1354 به استخدام شرکت نفت درآمد.
مهندس دشتی طی سالهای گذشته در سمتهای ، بازرس فنی پالایشگاه آبادان ، بازرس واحدهای تولیدی طرح گسترش پتروشیمی شیراز ، رئیس بازرس فنی واحدهای تولیدی پتروشیمی شیراز ، رئیس مهندسی عمومی پتروشیمی شیراز ، معاون خدمات فنی پتروشیمی شیراز ، معاون مجتمع پتروشیمی خراسان ، رئیس مجتمع پتروشیمی خراسان ، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت سهامی پتروشیمی خراسان خدمت کرده است.
وی در سوم مهر ماه 1382 به سمت رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت سهامی پتروشیمی رازی منصوب شد.
مهندس دشتی هدف از تاسیس مجتمع پتروشیمی رازی در 50 سال گذشته را قطع واردات و خودکفایی در تولید محصولات پتروشیمی که به بیش از 400 محصول در صنایع مختلف می رسد عنوان کرد و گفت : از آنجایی که هر بشکه نفت خام صادراتی به دلیل نبود توان علمی و عملی کافی به خارج از کشور به بیش از 400 محصول و فرآورده کاربردی در صنایع بزرگ و کوچک و کشاورزی و خدماتی تبدیل و با دهها برابر قیمت به ایران وارد می شود ، وزارت نفت از 40 سال پیش هدف اتکا بیشتر به توان داخلی اقدام به ساخت مجتمع های پتروشیمی برای دستیابی به محصولات متنوع برای رفع نیاز داخلی از مشتقات نفتی کرد.
در این راستا مجتمع پتروشیمی رازی به عنوان قدیمی ترین تولیدکننده فرآورده های پتروشیمی در سال 1349 احداث شد. در طول 40 سال اخیر با تولیدات خود نه تنها از خروج ارز از کشور جلوگیری کرده بلکه توسعه صادرات برون مرزی را در دستور کار خود قرار داده است که برای رسیدن به این هدف طرحهای میان مدت و بلند مدت را در دست بررسی و اجرا دارد.
در حال حاضر ظرفیت اسمی تولید آمونیاک 660 هزار تن ، کودهای شیمیایی 784 هزار تن ، اسید سولفوریک 255 هزار تن و گوگرد 508 هزار تن در سال از جمله محصولات پتروشیمی رازی است که در مجموع توان تولید سالانه شرکت به سه میلیون و دویست هشتاد و چهار هزار تن می رسد.
مجتمع پتروشیمی رازی در حال حاضر دومین قطب صنعت پتروشیمی در کشور محسوب شده و بزرگترین تولیدکننده آمونیاک و کودهای شیمایی در کشور است. این مجتمع با بیش از یک میلیون تن انواع کودهای شیمیایی اوره و دی آمونیم فسفات ، خوراک بیش از 50% کارخانجات داخل را تهیه می کند.
این مجموعه با تولیدکوداوره با روش جدید دانه بندی (اوره گرانول) و صادرات آن به بازارهای خارجی ، حضور خود را در بازارهای فرامرزی هر چه بیشتر تثبیت می کند.
بازنگری ، نگاه به آینده رمز ماندگاری
مدیرعامل پتروشیمی رازی در ادامه سخنان ، لزوم بازنگری و اصلاح در ساختار این مجموعه را عنوان کرد و گفت : از آنجایی که مجتمع پتروشیمی رازی از مجموعه های قدیمی در صنعت پتروشیمی است ، نیازمند اجرای طرحهای بازسازی و نوسازی در تمام واحدهای تولیدی آن است. در همین راستا بخش عظیمی از توان و انرژی مدیران و کارکنان همزمان با تولید ، مصروف در این طرحها میشود. تاکنون بازسازی و نوسازی اکثر واحدهای این شرکت با هدف امکان بهره وری مطمئن در سالهای آتی در دستور کار شرکت قرار گرفته است. در این رابطه بازسازی و نوسازی و افزایش ظرفیت تولید واحد اوره شماره دو تا سقف 1800 تن در روز خاتمه یافته که شرکت ((تکنیمونت)) متولی و مجری امور مهندسی و خدمات این طرح بوده است.
مهندس دشتی با اشاره به منابع داخلی خوراک مصرفی این مجتمع یادآور شد خوراک عمده کارخانه های پتروشیمی رازی ((گاز ترش)) است که از شش حلقه چاه گازی در شهرستان مسجدسلیمان استحصال می شود.
وجه تمایز این قطب مهم تولیدی با سایر مجتمع های پتروشیمی در کشور ، داشتن مسئولیتهای استخراج ، بهره برداری و گازرسانی این مجتمع است که روزانه با ظرفیت 220 میلیون فوت مکعب از مسجدسلیمان تا واحدهای مجتمع در جریان است که از این رهگذر روزانه حدود 10 هزار تن فرآورده های پتروشیمی تولید می شود.
خوراک دوم مجتمع برای تولید اسید فسفریک ، خاک فسفات (فسفات کلسیم) است که قبلا از ایالت فلوریدای آمریکا تامین می شد اما بعد از پیروزی انقلاب و قطع رابطه با این کشور ، این محصول از کشورهای اردن ، مراکش و تونس از طریق اسکله های اختصاصی وارد این مجموعه می شود.
مهندس دشتی مدیرعامل مجتمع با تاکید بر اهمیت محصولات پتروشیمی در صنایع کشور و رشد صنایع کوچک و بزرگ گفت : محصولات پتروشیمی از مهمترین محصولات صنایع مادر تخصصی و بزرگ کشور است که می توان به مصرف گوگرد در کارخانجات کبریت سازی ، تولید انواع کودها ، مصارف دارویی ، لاستیک سازی ، ضد قارچ های گیاهی و عایقهای الکتریکی اشاره کرد. اسید سولفوریک برای تولید کودهای شیمیایی ، باطری سازی ، رنگ سازی ، مهمات سازی ، تولید مس و دیگر اسیدها بکار برده میشود. اسید فسفریک برای تولید ترکیبات کلسیم و (صنایع غذایی و دارویی ، خمیر دندان) کاربرد دارد.
ترکیبات تری پلی فسفات و انواع ترکیبات جانبی شیمیایی برای تولید انواع شوینده های صنعتی و خانگی مصرف می شود. آمونیاک تولیدی در صنعت پتروشیمی برای تولید کودهای شیمایی ، حشره کش ها و سردخانه ها استفاده می شود. اوره برای افزایش رشد تولیدات کشاورزی (ترجیحا گیاهان ساقه ای) ، کارخانه های ملامین سازی و دی آمونیوم فسفات تولیدی واحدهای پتروشیمی برای افزایش تولید محصولات کشاورزی ، گیاهان ریشه ای ، کاربرد فراوانی دارد.
حفظ محیط زیست و راز بقا
در چند سال اخیر براساس الزامات زیست محیطی که برای بقا و ماندگاری تمامی مجتمع های صنعتی شرکت لازم و کافی است مجتمع پتروشیمی رازی نیز با بکارگیری برنامه های ایمنی برای بهبود مستمر کاهش آلاینده های زیست محیطی اقداماتی را انجام و در دست اقدام دارد که در این راستا اخذ گواهینامه ISO 14001 , (0HSAS) 18001 را می توان از دستاوردهای مهم این شرکت به شمار آورد.
از طرفی برنامه هایی در قالب طرحهای 30 ساله بزرگ و کوچک تعریف شده برای کاهش آلاینده ها را می توان از تصمیمات جدی مدیران این مجتمع برای مدیریت زیست مجتمع عنوان کرد.
در بخش محیط زیست : اندازه گیری گازهای خروجی از فرآورده های مختلف و همچنین سنجش کیفیت هوای محیط کارخانه دو بار در سال توسط شرکت مهندسی معتبر انجام و نتایج توسط کارشناسان مجتمع مورد بررسی و آنالیز قرار می گیرد و در مواردی که انحرافی از حدود استاندارد مشاهده می شود ، برنامه هایی برای کاهش آلاینده های مزبور تعریف و به مورد اجرا گذاشته می شود.
در بخش پساب : ضمن کنترل میزان آلاینده ها توسط آزمایشگاه مورد تائید سازمان محیط زیست ، مجتمع برای کاهش موارد بیشتر از حد مجاز طرحهایی در دست اجرا دارد.
در بخش جامدات : تمام موارد آلاینده جامد تحت کنترل مجتمع بوده و تا نهایی شدن بحث (LAND FILL) در مجتمع نگهداری می شود که عمدتا" این موارد کاتالیستهای مستعمل واحدهای تولید میباشد.
در بخش ایمنی : ضمن اشاعه فرهنگ ایمنی در بین کارکنان رسمی و پیمانکاران با ارائه آموزشهای لازم و نصب تابلوهای علائم هشداردهنده و پیامهای آموزشی برای هر چه ایمن سازی محیط به صورت مستمر انجام می شود.
مهندس دشتی در ادامه ویژگیهای منحصربفرد مجتمع پتروشیمی رازی را برشمرد و گفت : باتوجه به قدمت این مجتمع و خسارات ناشی از دوران دفاع مقدس ، طرحهای مهم بهینه سازی واحدهای تولیدی و نصب سیستم های جدید کنترل به انجام رسیده است که می توان به ثمر رسیدن واحد دانه بندی گوگرد درجهان ، واحد جدید گرانول اوره ، برای اولین بار در کشور ، واحد تفکیک مایعات گازی ، توسعه واحد اوره شماره یک و احداث واحدهای جدید زلال کننده آب خام و تصفیه آب صنعتی اشاره کرد. مهندس دشتی مجتمع رازی را اولین مجتمع پتروشیمی در جهان دانست که با مصرف گاز ترش با 24% به کار خود ادامه می دهد. این در حالی است که در کشور کانادا گاز ترش با حدود 16% مورد استفاده قرار می گیرد.
مهندس دشتی از ویژگیهای دیگر این مجموعه را تامین کننده منبع اصلی اسید سولفوریک برای تصفیه آب تمامی نیروگاههای کشور برشمرد و گفت : تقریبا 500 هزار تن توان تولید این مجتمع در سال است و در حال حاضر 800 تن اسید سولفوریک در روز تولید می شود که نه تنها بازار کشور در انحصار مجتمع پتروشیمی رازی است بلکه مازاد آن برای ارزآوری به خارج صادر می شود.
مهندس دشتی با اشاره به نبود مجوز لازم برای صادرات کودهای شیمیایی تاکید کرد باتوجه به سیاستهای دولت این کودها به خارج صادر نمی شوند. اما در سالهای اخیر باتوجه به افتتاح مجتمعهای پتروشیمی کرمانشاه و غدیر می توان در آینده نزدیک با صدور مجوز صادرات به خارج ، کود شیمیایی مجتمع پتروشیمی رازی را در کنار آمونیاک ، اسید سولفوریک ، کود اوره گرانول و پریل و گوگرد گرانول به سبد صادرات این مجموعه اضافه کرد.
